Wat is grensoverschrijdend gedrag?


 

 Volgens Sensoa en Kabinet Onderwijs & Vorming is seksueel grensoverschrijdend gedrag een overkoepelende term voor elke vorm van verbale en non-verbale lichamelijke gedragingen van seksuele aard. Zo wordt iemand ongewild beïnvloed, gemanipuleerd, overgehaald, gechanteerd of gedwongen tot seks. De studie van UN-MENAMAIS verduidelijkt dat iedereen, ongeacht gender, leeftijd, seksuele oriëntatie of wettelijke status kan worden blootgesteld aan seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

Om te bepalen of seksueel gedrag al dan niet oké is, stelt Sensoa 6 criteria op: 

  1. Wederzijdse toestemming: alle betrokkenen gaan akkoord en voelen zich er prettig bij.
  2. Vrijwilligheid: er is geen sprake van beloning, manipulatie, druk of dwang.
  3. Gelijkwaardigheid: de partners zijn gelijkwaardig op vlak van leeftijd, intelligentie, macht, maturiteit.
  4. Ontwikkelings- of functioneringsniveau: het gedrag is typisch en aanvaardbaar voor de ontwikkelingsfase van een kind of jongere. Of de volwassene is fysiek en geestelijk bekwaam genoeg. 
  5. Context: het gedrag houdt rekening met de omgeving en stoort/choqueert niemand.
  6. Impact: Is dit gedrag niet schadelijk voor mezelf? Voor de ander? 

Rosa vzw onderscheidt drie vormen van grensoverschrijdend gedrag waar één of meerdere van de 6 criteria geschonden wordt. Vaak is er sprake van dwang en geen consent

  • seksuele intimidatie is zonder aanrakingen zoals seksueel suggestieve opmerkingen of grappen of iemand die seksueel expliciete afbeeldingen, foto’s of geschenken stuurt
  • seksueel misbruik is met aanrakingen zonder penetratie
  • seksueel geweld is poging tot verkrachting en verkrachting

Grensoverschrijdend gedrag komt op heel verschillende domeinen voor en op allerlei verschillende plaatsen. Zo komt dit ook voor op school tussen:

  • leerlingen 
  • personeelsleden en leerlingen
  • externen en leerlingen 
  • externen en personeelsleden 

Verder benadrukt Rosa vzw en UN-MENAMAIS dat sommige groepen meer kwetsbaar zijn voor grensoverschrijdend gedrag: 

  • Europees onderzoek toont aan dat jongvolwassene kwetsbaarder zijn dan andere groepen. 10,1% van de Belgische jonge mannen en 20,4% van de Belgische jonge vrouwen maakte seksueel geweld mee tussen 16 en 27 jaar (Krahé et al, 2017). 
  • Holebi’s, en trans personen nog meer, worden dubbel zo vaak geconfronteerd met seksueel grensoverschrijdend gedrag dan hetero’s (Sexpert). 
  • Vrouwen met een beperking zijn extra kwetsbaar voor seksueel grensoverschrijdend gedrag dan vrouwen zonder beperking. 
  • Personen met een andere etnische afkomst worden vaker geconfronteerd met seksueel overschrijdend gedrag dan witte personen (Seks onder je 25e). 

Worstel je met bepaalde vragen rond grensoverschrijdend gedrag en/of heb je hulp nodig? Bij deze organisaties kan je veilig terecht:

Bronnen: 

Sensoa

Rosa vzw

Vlaamse Overheid: Onderwijs & Vorming

Grenswijs, UN-MENAMAIS onderzoek

Sexpert onderzoek

de Graaf, H., van den Borne, M., Nikkelen, S., Twisk, D., & Meijer, S. (2017). Seks onder je 25ste; Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2017. Delft: Eburon. (Nederland)

Rutgers. (2017). Seksuele gezondheid in Nederland. Delft: Eburon., Krahé, B., & al, e. (2017). Prevalence and correlates of young people’s sexual aggression perpetration and victimisation in 10 European countries: a multi-level analysis. Culture, Health & Sexuality., 

Goethals, T. , Van Hove, G. & Vander Laenen, F. Seksueel georiënteerd geweld bij vrouwen met een beperking in Vlaanderen 2018. Onderzoek in opdracht van Vlaams Minister van Gelijke Kansen in de periode 2014-2019, uitgevoerd in 2016-2017. Universiteit Gent Vakgroep Orthopedagogiek Vakgroep Criminologie, Strafrecht en Sociaal Recht. Geraadpleegd op http://www.gelijkekansen.be/Portals/GelijkeKansen/Documents/Rapportseksueelgeweldvrouwenhandicap.pdf